‘Politika maħmuġa’: L-ex segretarju tal-koperattiva tas-sajjieda jitkellem dwar ir-rabtiet ta’ dan is-settur mal-industrija, mal-gvern u mal-kriminalità

The article is available in English here

Lis-sajjieda, il-gvern naqas li jħarishom min-negozji l-kbar li l-industrija belgħuha. Hekk qalilha lil The Shift ex membru tal-kumitat tal-Għaqda Koperattiva tas-Sajd Ltd.

L-istorja tal-familja ta’ Martin Caruana hija marbuta intimament mas-sajd. Il-parti l-kbira ta’ ħajtu għaddiha bħala sajjied part-time, u sħabu jafuh bħala vuċi solitarja fil-baħħ ta’ industrija li ntlaqtet ripetutament minn skandli kbar ta’ korruzzjoni.

Wieħed minn dawn l-iskandli magħrufa sew jinvolvi x-xibka ta’ korruzzjoni assoċjata ma’ Andreina Fenech Farrugia. Hija l-ex direttur ġenerali tad-dipartiment tas-sajd tal-gvern. Akkużawha li fittxet li tixxaħħam minn Jose’ Fuentes, wieħed mis-sidien ta’ waħda mill-ikbar ranches tat-tonn fil-Mediterran.

Lil The Shift, Caruana kellimha wara li dan is-sit tal-aħbarijiet żvela l-konklużjoni tal-investigazzjoni li saret fl-operat tal-Għaqda Koperattiva tas-Sajd Ltd.

“Il-problemi finanzjarji tal-Għaqda Koperattiva tas-Sajd Ltd, il-Cooperatives Board jaf bihom, imma minflok, għażel li d-dover tiegħu jinjorah u m’għamel xejn biex dan l-abbuż iwaqqfu”. Hekk qal Caruana, hu u jikkritika l-bord talli lill-kumitat tal-koperattiva ħallih għaddej qisu ma ġara xejn.

“Il-kontijiet tal-koperattiva ilhom is-snin f’idejn il-Bord. Sena wara l-oħra, dawn il-kontijiet kienu qed jistennew lil xi ħadd jagħtihom titwila: minnhom jidher bla ebda dubju ta’ xejn li kien hemm għaddejja xi ħaġa ħażina serjament,” żied jgħid Caruana.

Il-Cooperatives Board huwa l-entità uffiċjali tal-gvern li jirregola kull koperattiva reġistrata Malta, u aktar kmieni dan ix-xahar ġiet fi tmiemha l-investigazzjoni li kien qed jagħmel fil-kontijiet tal-Għaqda Koperattiva tas-Sajd. Din hija koperattiva li waqqfuha s-sajjieda stess biex iħaffu l-bejgħ tal-qabdiet tagħhom.

L-investigazzjoni li għamel il-Cooperatives Board fil-kontijiet tal-koperattiva tas-sajjieda kkonfermat dak li rrappurtat The Shift meta wriet li l-koperattiva kellha dejn ta’ iktar minn 100,000 Ewro u kienet prattikament falluta.

Il-koperattiva tas-sajjieda ilha titmexxa sa mill-2007 minn kumitat esekuttiv li prattikament jikkontrollawh erba’ individwi – Joseph Demicoli (il-president), Paul Piscopo (is-segretarju), Michael Carabott (il-viċi-president) u Ernest Galea (it-teżorier).

Il-vapur ta’ Piscopo kien inqabad iġorr id-diesel bil-kuntrabandu, waqt li Carabott inqabad fil-fatt b’kuntrabandu ta’ munizzjon, allegatament dirett lejn il-Libja. Galea lanqas m’hu suppost membru tal-kumitat, u lanqas m’hu suppost jistad għax il-liġi, lill-bejjiegħa tal-ħut ma tippermettilhomx iservu fil-kumitat.

U Demicoli, il-president, ħa kull okkażjoni biex jiftaħar bir-relazzjoni mill-viċin li għandu mat-tmexxija tal-Partit Laburista.

Minflok ma ordna li ssir il-likwidazzjoni tal-koperattiva minħabba l-istorja stess tal-kumitat u l-istat finanzjarju serju tagħha kif joħroġ mill-kontijiet tagħha, jew għallinqas jiżgura li l-koperattiva jamministraha xi ħadd bil-forza tal-liġi, il-Cooperatives Board qal li lill-membri tal-koperattiva tas-sajjieda kkuntattjahom biex jara kienx hemm xi ħadd ieħor lest imexxi l-kumitat.

Il-kelliem tal-Cooperatives Board, il-mistoqsijia li saqsiet The Shift dwar kif seta’ kumitat ġdid, lill-koperattiva joħroġha mill-istat ta’ falliment, baqa’ ma weġibhiex. Il-mexxejja tal-koperattiva mistennija jirriżenjaw, imma ħadd ma semma l-kwistjoni tal-kontabilità.

Caruana għamel 17-il sena jmexxi l-koperattiva, imma telaq mit-tmexxija fl-1994. Hu tal-fehma li l-koperattiva qerduha nies li “gawdew mill-impunità assoluta”. Għal ftit żmien fl-2016, kien serva wkoll fil-bord tas-sajd tal-gvern, imma Caruana kien ikollu xi jgħid regolarment ma’ Andreina Fenech Farrugia u eventwalment irreżenja f’Marzu tas-sena l-oħra – l-ambjent jgħid li kien wieħed ikkaratterizzat mill-konfrontazzjoni.

Caruana baqa’ jisħaq li l-Cooperatives Board kellu xhieda tal-imġiba ħażina tal-kumitat tal-koperattiva sa mill-inqas l-2016, imma għażel li ma jagħmel xejn. L-uniku ħaġa li nbidlet kienet li l-kumitat tas-sajjieda, il-kontijiet ivverifikati ma baqax jippubblikahom.

“Li għamel il-Bord kien li għolla l-ħlas biex wieħed jakkwista kopja tal-kontijiet annwali u b’hekk saret tiswa wisq għall-pubbliku,” qal Caruana. Skont il-kelliem tal-Cooperatives Board, kull min jinteressah jara l-kontijiet ta’ xi koperattiva, ikollu jħallas 23 ċenteżmu ta’ Ewro għal kull paġna.

“Mhux talli d-dover tagħhom m’għamluhx, imma talli abbużaw mill-poter li għandhom biex lil min ried jagħmel xogħolhom minflokhom, iwaqqfuh” żied jgħid, waqt li kompla jgħid ukoll li kien hemm drabi meta l-Bord żied it-tariffa b’mod esaġerat kull meta talab speċifikament biex jara l-kontijiet.

Meta saqsejnih jaħsibx li l-membri tal-koperattiva jwieġbux fil-fatt għas-sejħa tal-Cooperatives Board biex jidħlu għal din il-biċċa xogħol, u koperattiva finanzjarjament mejta jerġgħu jqajmuha fuq saqajha, Caruana wieġeb li ma jaħsibx li kien se jiġri hekk.

Fil-kontijiet annwali tal-koperattiva, l-awdituri jesprimu fehma verament negattiva dwar kif qegħdin l-affarijiet, u jsemmu wkoll każijiet fejn flejjes li daħlu fil-koperattiva ma setgħux isibu x’sar minnhom.

“Jekk l-awditur ma setax isib dawn il-flejjes, mela żgur li mhux qegħdin fil-kontijiet tal-koperattiva”, qal Caruana.

“Il-membri tal-koperattiva huma sajjieda u xogħolhom huwa li jistadu. Kull ma xtaqu kien li jkun hemm management professjonali biex l-affarijiet jimxu kif suppost”, żied jgħid; imma minflok wera kif il-koperattiva spiċċat f’idejn min din l-industrija għasarha kemm felaħ u użaha biex jaħbi l-attività illegali tiegħu.

Caruana hu tal-fehma li meta l-Cooperatives Board naqas milli jieħu azzjoni kontra l-kumitat, fil-fatt kien qed jagħmel cover-up tal-isfruttament ta’ koperattiva li darba kienet isservi tal-vuċi tal-ħaddiema f’din l-industrija, u ħafna mill-bżonnijiet tagħhom kienet tieħu ħsiebhom.

‘L-ispazju fejn tirrenja l-politika maħmuġa’

Dawn il-problemi, Caruana jattribwihom għall-ispazju fejn tirrenja ‘il-politika maħmuġa’.

Caruana ilu f’din l-industrija għal iktar minn erbgħin sena u ra bidla minn suq li kien ifornih is-sajjied tradizzjonali li kellu dgħajsa jew tnejn, għal wieħed iddominat minn min għandu flotot sħaħ.

“Għaliex il-gvern għamel li għamel ma nistax ngħidu b’ċertezza assoluta. Imma nista’ nara iswed fuq l-abjad li l-industrija tas-sajd serquha minn taħt idejn is-sajjied tradizzjonali”, qal Caruana.

Illum, fost dawn is-sidien il-kbar hemm negozji enormi bħalma huma Azzopardi Fisheries, Elbros u kumpanniji oħra f’dan il-livell. Dawn qalgħu ‘l barra lis-sajjied tradizzjonali bil-liġijiet li għaddew matul is-snin u ffavorew dawn is-sidien il-kbar li huma wkoll donaturi lill-partiti politiċi prinċipali.

“Waħda mill-affarijiet li għamlu, imponew kwota fuq is-sajjied: jekk kull sena ma taqbadx ammont speċifiku ta’ ħut, jeħdulek il-liċenzja. Lil kull min ma rnexxilux jilħaq il-kwota, bdew jibagħtulu ittra u jieħduli l-liċenzja professjonali tiegħu.” Hekk żied jgħid.

Is-sajjied li ma jilħaqx il-kwota kien jitlef il-liċenzja biex jistad professjonalment, jew fuq bażi part-time. Kienu jħalluh biss jistad għad-divertiment u ma kienx ikun jista’ jbigħ dak li jaqbad. B’hekk qatgħulu l-qligħ tiegħu. Maż-żmien bdew jonqsu s-sajjieda tradizzjonali minħabba din il-kwota imposta mill-gvern. Imma l-liċenzja li jeħdulhom kienu jtuha lill-irjus il-kbar fl-industrija u b’hekk il-kwota tagħhom kienet tiżdied.

“Mill-operat tal-Cooperatives Board joħroġ ċar li ħadd m’hu qed jaħdem biex tissaħħaħ din l-industrija jew anki l-koperattiva nnifisha.”

“Dan hu dak li ġara Marsaxlokk – mas-snin is-sajjied sparixxa għax l-affarijiet żviluppaw b’mod aggressiv kontra l-interessi tiegħu”, temm jgħid Caruana.